ПОРІВНЯЛЬНА ЕФЕКТИВНІСТЬ ЕТІОТРОПНИХ ПРЕПАРАТІВ ЗА ЛІКУВАННЯ ТА ПРОФІЛАКТИКИ ГАСТРО-ЕНТЕРАЛЬНОГО СИНДРОМУ КУРЧАТ-БРОЙЛЕРІВ В УМОВАХ ПРИВАТНОГО ГОСПОДАРСТВА

Автор(и)

  • Микола Шкваря
  • Наталія Суслова
  • Олександр Семьонов
  • Наталія Тішкіна
  • Елеонора Єсіна
  • Валентина Сапронова
  • Павло Скляров
  • Дмитро Білий

DOI:

https://doi.org/10.37000/abbsl.2025.117.07

Ключові слова:

еймеріоз, кокцидіостатики, енрофлоксацин, курчата-бройлери, лікувальна ефективність.

Анотація

Мала кількість поголів’я у приватних господарствах, порівняно із крупними промисловими птахофабриками не знімає проблему шлунково-кишкової патології та гастро-ентерального синдрому. Основним етіологічним фактором гастро-ентерального синдрому є еймеріоз птахів, який реєструється як моноінвазія, так і у асоціації з криптоспорідіозами, сальмонельозами і колібактеріозами. З урахуванням цього факту лікування гастроентерального синдрому повинно проводитися комплексно із застосуванням сучасних еймеріостатиків та антибіотиків. Дослідження нових ефективних етіотропних препаратів, що мають широкий спектр антипаразитарної дії, – один із пріоритетних напрямків у боротьбі з еймеріозами птахів. У виробничих умовах одного із приватних господарств с. Чумаки, Дніпровького району, Дніпропетровської області на курчатах-бройлерах провели порівняльні випробування різних комбінацій еймеріоцидних та антимікробних препаратів етіотропної дії: солікокс + енрофлоксацин, мадуро + енрофлоксацин, байкокс + енрофлоксацин і трисульфон + енрофлоксацин – з метою виявлення їх лікувальної та профілактичної дії. Для проведення досліджень за принципом аналогів сформували п’ять груп курчат-бройлерів: одна – контрольна та чотири – дослідні – по 40 голів у кожній. У контрольній групі використовували лише антибіотик енрофлоксацин.
Встановлено, що у дослідних групах після застосування еймеріоцидних препаратів спостерігали зменшення кількості клінічно хворих особин та зниження вимушено загиблих, що сприяло покращенню зоотехнічних показників при вирощуванні курчат-бройлерів. Екстенсефективність препаратів на 45-й день спостереження у курчат-бройлерів 1-ї групи склала 86,8%, а інтенсефективність – 95,8%, у 2-й групі дані показники мали значення 87,9 і 95,8%, у 3-й групі – 86,9 та 95,1%, у 4-й групі – 91,3 та 97,4% відповідно. У птахів контрольної групи спостерігали клінічні ознаки еймеріозу впродовж усього періоду дослідження, а екстенсивність та інтенсивність інвазії у птахів контрольної групи до завершення експерименту становила 77,3 та 42,8% відповідно.

Біографії авторів

Микола Шкваря

кандидат ветеринарних наук, доцент, доцент кафедри клінічної діагностики та внутрішніх хвороб тварин, Дніпровський державний аграрно-економічний університет, м. Дніпро, Україна
ORCID ID: 0000-0001-7279-3642
е-mail: sm_140@ukr.net

Наталія Суслова

кандидат ветеринарних наук, доцент, завідувач кафедри клінічної
діагностики та внутрішніх хвороб тварин, Дніпровський державний аграрно-економічний університет, м. Дніпро, Україна
ORCID ID: 0000-0001-9500-9224
е-mail: suslova@ua.fm

Олександр Семьонов

кандидат ветеринарних наук, доцент, доцент кафедри клінічної діагностики та внутрішніх хвороб тварин, Дніпровський державний аграрно-економічний університет, м. Дніпро, Україна
ORCID ID: 0000-0002-8562-4108
е-mail: kdvht@i.ua

Наталія Тішкіна

кандидат ветеринарних наук, доцент, доцент кафедри клінічної діагностики та внутрішніх хвороб тварин, Дніпровський державний аграрно-економічний університет, м. Дніпро, Україна
ORCID ID: 0000-0003-2662-5327
е-mail: kdvht@i.ua

Елеонора Єсіна

кандидат ветеринарних наук, доцент, доцент кафедри клінічної діагностики та внутрішніх хвороб тварин, Дніпровський державний аграрно-економічний університет, м. Дніпро, Україна
ORCID ID: 0000-0003-1469-0121
е-mail: kdvht@i.ua

Валентина Сапронова

кандидат сільськогосподарських наук, доцент, доцент кафедри клінічної
діагностики та внутрішніх хвороб тварин, Дніпровський державний аграрно-економічний університет, м. Дніпро, Україна
ORCID ID: 0000-0002-0063-5773
е-mail: kdvht@i.ua

Павло Скляров

доктор ветеринарних наук, професор кафедри ветринарної хірургії і
репродуктології, Дніпровський державний аграрно-економічний університет, м. Дніпро, Україна
ORCID ID: 0000-0002-4379-9583
е-mail: kdvht@i.ua

Дмитро Білий

доктор ветеринарних наук, професор, завідувач кафедри ветринарної хірургії і репродуктології, Дніпровський державний аграрно-економічний університет, м. Дніпро, Україна
ORCID ID: 0000-0001-7279-3642
е-mail: kdvht@i.ua

Посилання

Abbas, R.Z., Iqbal, Z., Blake, D., Khan, M.N., Saleemi, M.K. Anticoccidial drug resistance in fowl coccidia: the state of play revisited. World’s Poultry Science Journal. 2011;67(2):337-350. doi:10.1017/S004393391100033X

Chapman, H.D. (2007). Rotation programmes for coccidiosis control. International Poultry Production, 15, 7–9.

Chapman, H.D., Cherry, T.E., Danforth, H.D., Richards, G., Shirley, M.W., Williams, R.B. (2002). Sustainable coccidiosis control in poultry production: the role of live vaccines. International Journal for Parasitology, 32(5), 617–629. doi:10.1016/s0020-7519(01)00362-9

Chapman, H.D., Jeffers, T.K., Williams, R.B. (2010). Forty years of monensin for the control of coccidiosis in poultry. Poultry Science, 89 (9), 1788–1801. https://doi.org/10.3382/ps.2010-00931

Dagaeva, A. & Makhieva, B. (2021). Comparative effectiveness of eimeriocidal products for treatment of broiler chickens in small scale production. Veterinary Science Today, 10, 295-300. doi:10.29326/2304-196x-2021-10-4-295-300

Dalloul, R. A., & Lillehoj, H. S. (2006). Poultry coccidiosis: recent advancements in control measures and vaccine development. Expert review of vaccines, 5(1), 143–163. https://doi.org/10.1586/14760584.5.1.143

Kim, D. K., Lillehoj, H. S., Lee, S. H., Lillehoj, E. P., & Bravo, D. (2013). Improved resistance to Eimeria acervulina infection in chickens due to dietary supplementation with garlic metabolites. The British journal of nutrition, 109(1), 76–88. https://doi.org/10.1017/S0007114512000530

Lees, P., Pelligand, L., Giraud, E., & Toutain, P. L. (2021). A history of antimicrobial drugs in animals: Evolution and revolution. Journal of veterinary pharmacology and therapeutics, 44(2), 137–171. https://doi.org/10.1111/jvp.12895

Madlala, T., Okpeku, M., & Adeleke, M. A. (2021). Understanding the interactions between Eimeria infection and gut microbiota, towards the control of chicken coccidiosis: a review. Comprendre l’interaction entre l’infection à Eimeria et le microbiote intestinal pour lutter contre la coccidiose du poulet: une synthèse. Parasite (Paris, France), 28, 48. https://doi.org/10.1051/parasite/2021047

McDonald, V., & Shirley, M. W. (2009). Past and future: vaccination against Eimeria. Parasitology, 136(12), 1477–1489. https://doi.org/10.1017/S0031182009006349

Mohammed, Balarabe & Obeta, Sylvester. (2015). An Overview of the Prevalence of Avian Coccidiosis in Poultry Production and Its Economic Importance in Nigeria. Veterinary Research, 3, 35–45.

Muazu, A., Masdooq, A.A., Ngbede, J., Salihu, A.E., Haruna, G., Habu, A.K., Sati, M.N. and Jamilu, H. (2008). Prevalence and Identification of Species of Eimeria Causing Coccidiosis in Poultry Within Vom, Plateau State, Nigeria. International Journal of Poultry Science, 7, 917-918.

Rochell, S. J., Usry, J. L., Parr, T. M., Parsons, C. M., & Dilger, R. N. (2017). Effects of dietary copper and amino acid density on growth performance, apparent metabolizable energy, and nutrient digestibility in Eimeria acervulina-challenged broilers. Poultry science, 96(3), 602–610. https://doi.org/10.3382/ps/pew276

Stastny, K., Hodkovicova, N., Jerabek, M., Petren, M., Viskova, M., Papouskova, A., Bartejsova, I., Putecova-Tosnerova, K., Charvatova, M., Zouharova, M., Matiaskova, K., & Nedbalcova, K. (2023). Dosage Optimisation of Trimethoprim and Sulfamethoxazole for the Treatment of an Avian Pathogenic Strain of Escherichia coli in Broiler Chickens. Antibiotics (Basel, Switzerland), 13(1), 11. https://doi.org/10.3390/antibiotics13010011

Wang, Y., Lv, X., Li, X., Zhao, J., Zhang, K., Hao, X., Liu, K., & Liu, H. (2021). Protective Effect of Lactobacillus plantarum P8 on Growth Performance, Intestinal Health, and Microbiota in Eimeria-Infected Broilers. Frontiers in microbiology, 12, 705758. https://doi.org/10.3389/fmicb.2021.705758

Williams R. B. (2001). Quantification of the crowding effect during infections with the seven Eimeria species of the domesticated fowl: its importance for experimental designs and the production of oocyst stocks. International journal for parasitology, 31(10), 1056–1069. https://doi.org/10.1016/s0020-7519(01)00235-1

Williams R. B. (2006). Tracing the emergence of drug-resistance in coccidia (Eimeria spp.) of commercial broiler flocks medicated with decoquinate for the first time in the United Kingdom. Veterinary parasitology, 135(1), 1–14. https://doi.org/10.1016/j.vetpar.2005.10.012

Zhou, B. H., Jia, L. S., Wei, S. S., Ding, H. Y., Yang, J. Y., & Wang, H. W. (2020). Effects of Eimeria tenella infection on the barrier damage and microbiota diversity of chicken cecum. Poultry science, 99(3), 1297–1305. https://doi.org/10.1016/j.psj.2019.10.073

Fotina, T.I., & Vashchyk, Ye.V. (2017). Comparative evaluation of effectiveness of preparations “Saroflox” and enrofloxacin towards to the pathogens of poultry’s bacterial diseases. Scientific Messenger LNUVMBT named after S.Z. Gzhytskyj, 19(77), 143–147. doi: 10.15421/nvlvet7731.

Glebenyuk, V.V., Borovik, I.V., Kuchuk, T.V., & Litvinenko, O.O. (2018). Etiological structure of bacteriosis of animals in the Dnipropetrovsk region for 2014–2016. Scientific Messenger of Lviv National University of Veterinary Medicine and Biotechnologies, 20(83), 260–263. doi: 10.15421/nvlvet8351.

Ivchenko, V., Papchenko, I., Levkivska, N., & Levkivskyy, D. (2018). Colibacillosis in Chickens and Prophylaxis Methods. Scientific Messenger of LNU of Veterinary Medicine and Biotechnologies. Series: Veterinary Sciences, 20(88), 89-93. https://doi.org/10.32718/nvlvet8816

Yaqub, M., Shah, S.A., Shafi, M., Rafi q, M., Goswami, P., Kamil, S.A., Mir, M.S., Ganie, A.A., Wani, Z.A. and Beigh, A.B. 2023. Pathological studies on coccidiosis in broiler and layer chicken. Indian J.Vet. Pathol., 47(2): 122-128. doi: 10.5958/0973-970X.2023.00021.4

Gyӧrke, Adriana & Pop, Loredana & Vasile, Cozma. (2013). Prevalence and distribution of Eimeria species in broiler chicken farms of different capacities. Parasite (Paris, France). 20. 50. 10.1051/parasite/2013052.

Bhattarai, R.K., Basnet, H.B., Dhakal, I.P., and Devkota, B. (2024) Antimicrobial resistance of avian pathogenic Escherichia coli isolated from broiler, layer, and breeder chickens, Veterinary World, 17(2): 480–499. doi: www.doi.org/10.14202/vetworld.2024.480-499

Hongchao Sun, Xinyao Su, Yuan Fu, Lili Hao, Wei Zhou, Zhijin Zhou, Jing huang, Yimin Wang, Tuanyuan Shi. (2023) Pathogenicity and drug resistance of the Eimeria tenella isolate from Yiwu, Zhejiang province, eastern China, Poultry Science, Volume 102, Issue 8, 102845. https://doi.org/10.1016/j.psj.2023.102845.

Rony, S. A., Islam, M. A., Anisuzzaman, & Alam, M. Z. (2021). Small-scale farmers' perception and practice on coccidiosis management in broiler farm at Gazipur, Bangladesh. Annals of parasitology, 67(1), 85–94. https://doi.org/10.17420/ap6701.315

##submission.downloads##

Опубліковано

2025-12-18

Як цитувати

Шкваря, М., Суслова, Н., Семьонов, О., Тішкіна, Н., Єсіна, Е., Сапронова, В., Скляров, П., & Білий, Д. (2025). ПОРІВНЯЛЬНА ЕФЕКТИВНІСТЬ ЕТІОТРОПНИХ ПРЕПАРАТІВ ЗА ЛІКУВАННЯ ТА ПРОФІЛАКТИКИ ГАСТРО-ЕНТЕРАЛЬНОГО СИНДРОМУ КУРЧАТ-БРОЙЛЕРІВ В УМОВАХ ПРИВАТНОГО ГОСПОДАРСТВА. Аграрний вісник Причорномор’я, (117), 131-152. https://doi.org/10.37000/abbsl.2025.117.07